Ud-speler Haytam Safia, geboren in het noorden van Israël, is een van de beste, in Nederland woonachtige, bespelers van de Arabische luit. Hij werd bekend met de multiculturele Arabicana-groep No Blues. Maar ook solo maakte hij een aantal prachtige platen. Zijn laatste album U’Duet (CRS/Munich) ontving in dagblad Trouw bijvoorbeeld onlangs nog vier sterren. Wat zijn de muzikale inspiratiebronnen van deze sympathieke muzikant?

“Ik groeide op in een omgeving waar op elke straathoek wel geluiden te horen waren. Van de oproep van de moskee  tot kerkkokken en fruitverkopers. Ook muziek kwam langs in deze kakofonie van geluid. Veelal de grote diva’s van het Midden-Oosten. Um Kuthum, Abdel Wahab, Wadde al Safi, sabah etc.”

Fairouz
“Iedere dag, voor als ik als kind naar school ging, draaide mijn moeder de muziek van Fairouz. Nog steeds luister ik bijna elke dag wel een keer naar haar. Deels uit nostalgie, maar ook omdat het een goede manier is om de dag op een relaxte manier te beginnen. Meestal met een kop sterk Arabische koffie.”
http://www.youtube.com/watch?v=rA20yj2FlTE

Hüseyni Saz Semai
“Ik ben ook altijd erg geïnteresseerd in instrumentale stukken. Genre of stijl doet er eigenlijk niet toe. Semai vind ik erg goed”
http://www.youtube.com/watch?v=-GBXU92w920

Dave Brubeck – Take Five
“Dit nummer met zijn 5/4 maatsoort opende voor mij een geheel nieuwe muzikale wereld.”
http://www.youtube.com/watch?v=vmDDOFXSgAs

Mozart
“De muziek van Mozart leerde ik kennen door een lied van Fairouz. (http://www.youtube.com/watch?v=AjIdXqNeaDk)
Ik dacht eerst dat zij het zelf gemaakt had, maar het bleek de briljante componist Mozart te zijn.”

Loreena McKennitt – Tango to Evora
“Ik weet nog dat ik op mijn twintigste voor het eerst dit lied hoorde. Het opende voor mij een totaal nieuwe muzikale route: het combineren van verschillende stijlen en culturen. Nog steeds trekt me dat erg aan. Ik ben er trots op om in de band No Blues te spelen. Het helpt me niet alleen dieper te gaan, ook ontdek ik nieuwe muzikale mogelijkheden en achtergronden. ”
http://www.youtube.com/watch?v=Iijklrtljnwee

Kijk ook op de website van Haytam Safia: www.haythamsafia.com

Wat een verschil met debuutalbum Welcome to the Family  waarop het lijkt alsof het bonte gezelschap al jaren samen speelt. Krachtig geproduceerd bulkt de plaat, zeker in de eerste nummers, van de energie.

Basis voor de meeste nummers daarna ligt in de nostalgische Joegoslavische sevdalinka. Maar waar bij hedendaagse vertolkers als Mostar Sevdah Reunion en zangeres Amira de melancholie overheerst, is hier ruimte voor meer lucht. Meer hoop misschien.

Het mooie Djurdjevan, een eigen interpretatie van de roma traditional Ederlezi, en de traditionele ballades Ehlimana en Jovano Jovanko laten in elk geval horen waartoe de band allemaal in staat is als er wat gas wordt terug genomen.

Projekt Rakija, een prima rockband voor op de festivals, zorgt live vooral voor een prettig balkanfeestje waarop het goed hopsen is. Al dan niet met een stevige balkanborrel rakija in de hand.

Welcome to the Family is uitgekomen in twee versies. De gewone cd en een deluxe vinylversie inclusief stripboek. Wij zouden voor die laatste versie gaan. Al ontbreekt daar wel het eerste en laatste (feest)nummer van de cd-versie.
(eigen beheer)

Tekst: Patrick van Engelen

Stef Bos krijgt op 15 juni 2013 de Van Riebeeck-penning wegens ‘zijn langdurige bijdrage aan de culturele en taalkundige betrekkingen tussen Nederland en Zuid-Afrika’. Het bestuur van de NZAV (Netherlands-South African Society) denkt daarbij onder meer aan zijn jarenlange samenwerking met Zuid-Afrikaanse artiesten en kunstenaars, en meer recentelijk aan het Afrikaanstalige album Kloofstraat.

De Van Riebeeck-penning werd voor het eerst uitgereikt bij het 75-jarig bestaan van de NZAV in 195  en is een blijk van waardering voor mensen die uitzonderlijke verdiensten ten aanzien van goede betrekkingen tussen Nederland en Zuid-Afrika hebben getoond. De ontvangers hebben verschillende hoedanigheden, zoals vrienden, bekenden of begunstigers van de NZAV, maar onder hen zijn ook diplomaten en dichters. De mensen die Stef Bos voorgingen en de penning ontvingen vanwege hun specifieke omgang met de gemeenschappelijke taal zijn onder andere vertaalster Riet de Jong Goossens (2012), auteur Adriaan van Dis (2011), bloemlezer Gerrit Komrij (2003) en dichteres Elizabeth Eybers (1997).

Stef Bos zal de Van Riebeeck-penning persoonlijk in ontvangst nemen uit handen van voorzitter Willem Bronkhorst tijdens de jaarvergadering van de NZAV op 15 juni vanaf 11.30 uur in het Filmhuis te Den Haag, vlak naast het Theater aan het Spui, waar het Festival voor het Afrikaans plaatsvindt. De uitreiking wordt gevolgd door een laudatio waarin Letitia van der Merwe, voorzitter van de afdeling Het Noorden en zelf Zuid-Afrikaanse van geboorte, uiteenzet waarom de NZAV de Van Riebeeck-penning dit jaar heeft toegekend. Aansluitend zal Stef Bos met plezier verhaal doen over zijn band met Zuid-Afrika, zijn liefde voor het land en de taal, zijn ervaringen met het land, zijn visie op de huidige situatie, enz. onder de titel Kaaskop in Kaapstad. De bijeenkomst is openbaar en de toegang vrij.

Koninklijke Begeer ontwierp de penning met de beeltenis van Jan van Riebeeck die als randschrift de spreuk ‘Die advancement soeckt sal geen naarstigheyt sparen’ heeft . Op de achterkant de landswapens van Nederland en Zuid-Afrika, de naam van de geëerde en die van de NZAV.

In de aanloop naar Festival Mundial in Tilburg, dat dit jaar plaats vindt op zaterdag 29 en zondag 30 juni, vragen we enkele artiesten van het affiche naar hun inspiratiebronnen. Nu-cumbia band Checkpoint Guanabana bijt het spits af.

Portrait in White and Black – Hector Martignon (1996):
“Een perfecte combinatie van jazz met Colombiaanse muziek. Martignon was niet de eerste artiest die deze mix maakte…. maar voor is is dit een heel bijzonder Colombiaans fusion-album.”

Blood Sugar Sex Magic - Red Hot Chili Peppers (1991):
“De hedendaagse funkinvloed in onze muziek zijn terug te voeren naar The Peppers. Voor ons is dit zonder twijfel de bijbel van hedendaagse funk.”

Thriller – Michael Jackson (1982):
“Boooom! In heel de wereld was dit album een knaller. Jackson gebruikt talloze genres hier. Van rock en hardrock tot r&b en van soul en funk tot disco. Het werk van Quincy Jones is echt wow! Onvergelijkbaar!”

Americana – The Offspring (1998): 
“Een fijn album om ‘rustig van te worden’. Frisse neopunk, met name vanwege Dexters stem.”

Legend - Bob Marley (1984):
“Puur vanwege de boodschap. Verder commentaar overbodig voor dit fantastische album.”

Checkpoint Guanabana speelt zaterdag 29 juni om 18.35 in de kleine zaal van The Hall of Fame. Bekijk ook hun website: www.checkpoint-guanabana.com/

Het Nederlandse dj-collectief Cairo Liberation Front timmert momenteel hard aan de weg om de elektro-chaabi, een mengeling van Egyptische bruiloftsmuziek en elektronica, ook hier bekender te maken.

Oka & Ortega – Strictly Business
“We wilden graag meerdere Electro Chaabi releases in onze lijst zetten, maar dit is het enige album dat we konden vinden en op Spotify verkrijgbaar is. De rest van de tracks worden onder de radar via Mediafire verspreid. Oka Ortega zijn de Electro chaabi-artiesten die als eersten de cross over naar de mainstream hebben gemaakt. Terecht, want ze maakten een paar te gekke tracks.”

Public Enemy – Yo! Bum Rush The Show
” ‘Rap is black America’s CNN’, zei Chuck D van Public Enemy ooit. Electro Chaabi is de Al Jazeera van de Egyptische jeugd. De teksten gaan over hun leven: seks, drugs en Electro Chaabi. Dit geeft een kijkje in de belevingswereld van een groep jongeren waar je voorheen geen idee van had wat hen bezighield. Langzaam, door de Facebook pagina’s te volgen krijg je een beeld van het leven in de armere wijken van Cairo.”

KLF- 1987: What the Fuck’s Going On?
“Onze naam is een knipoog naar het Kopyright Liberation Front, de helden die van de muziekindustrie een grote grap maakten. Ons wordt soms verweten dat we de Egyptische cultuur niet serieus nemen omdat we in Marokkaanse dameskleden optreden: zo loopt de Egyptische jeugd er niet bij. Dat klopt. We weten dat wat we doen heel kunstmatig is. We spreken geen Arabisch en zijn onder gelukkigere omstandigheden opgegroeid. In onze act geven we die kunstmatigheid juist weer. We spelen met een stereotype beeld van Westerlingen EN met een stereotype beeld van de wereldmuziekgemeenschap, die vindt dat je elke muziek mag mishandelen, behalve niet-Westerse muziek.”

Aphex Twin- … I Care Because You Do
“Naïef geluidsexperiment. Een van de dingen waar we fan van zijn. De vroeger releases van Aphex Twin waren freaked out feestmuziek. Die meer avant-garde waren dan de muziek van de toenmalige avant-garde. Die aantrekkingskracht heeft Electro Chaabi ook voor ons. Het is bruiloftsmuziek. Gemaakt op gekraakte software. Waarop gefeest wordt. Terwijl het in onze oren totaal weird klinkt.”

Islam Chipsy
“Het Nashazphone label gaf eerder releases uit van avant-garde acts als Smegma en Sun City Girls. Labelbaas Hicham Chadly is Egyptenaar. Via zijn Youtube-filmpjes ‘This is Cairo, not The Screamers’ kwamen we op het spoor van Islam Chipsy en Electro Chaabi. Chipsy rekent zichzelf niet tot de electro chaabi, maar maakt de meest waanzinnige overstuurde keyboardmuziek. Een prog-rock versie van Arabische muziek. Binnenkort geeft Nashazphone een live-album uit van Islam Chipsy. Iets waar we ontzettend naar uitkijken.”

Meer over electro chaabi vindt je onder andere op de Engelstalige blog van The Quietus en Generation Bass

Bollywood Masala Orchestra

De tweede dag van het Gipsyfestival begint meteen goed met een optreden van de Roemeens diva Oana Cătălina Chiţu die een ode brengt aan de in 1963 overleden Roemeense legendarische zangeres Maria Tanase. Met een uit diverse nationaliteiten komende topband worden vroegkomers beloond. Chiţu mag dan af en toe een beetje als een ijskoningin over komen. Haar stem is vitamine voor de oren.  Beluister beslist ook haar albums op het Asphalt Tango label.

Noa Eyl gast bij Basily Boys

De Basily Boys staan niet voor de eerste keer op het Gipsy Festival. Dit keer hebben ze als gasten twee virtuoze topviolisten. Uit de eigen familie komt Tucsi Basily en van het orkest van Sinti Ramarus Noa Eyl. Met name laatstgenoemde lijkt soms te toveren met zijn instrument en geeft de op Django Reinhardt geïnspireerde muziek van de Basily’s net dat beetje extra diepgang.

Carmen Fernandez

Projekt Rakija van Igor Sekulovic mag na het winnen van de Dutch Balkan Blues Contest vorig jaar hun nieuwe cd komen presenteren. Het optreden is een stuk volwassener dan dat van afgelopen jaar, maar de ongebreidelde vreugde op het podium is gebleven. Muzikaal maken vooral accordeonist Satanislav Jusufovic en op bouzouki Demis Iossifidis indruk. Het is de bedoeling dat de band in 2014 ook de grote festivals gaat aan doen. We wensen hen daarbij veel succes.

Ieder jaar staat er op het Gipsy Festival ook een flamenco-act. Dit keer Carmen Fernandez. Voor de liefhebbers is het smullen van prachtige stemmen vol passie en dramatische strakke  dans. Naast Fernandez maakt ook zanger Juan Talega grote indruk.

Voor de grootste show tekent dit jaar het Bollywood Masala Orchestra uit India. Authentieke dansen die rechtstreeks uit de film lijken gelopen, jongleeracts, vuur en ijzersterke zang en percussie maken dit optreden tot een groot feest.

Koby Israelite moet het vooral hebben van zijn virtuositeit. Als een tornado glijdt hij over zijn toetsen, daarbij begeleidt door een uistekende band die soms misschien iets teveel leunt op de fantastische instrumentbeheersing. Niet voor iedereen dit muzikale wapengekletter maar zeker wel sterk.

Braka Kadrievi

Bij gebrek aan een grote naam op het affiche mag Braka Kadrievi, die in 2011 nog in de tuin speelden, het festival afsluiten. Als extra gasten zijn Ali Nato op sax en klarinet en Amza Tairov op keyboard uitgenodigd. Het geeft de Macedonische fanfare iets extra, maar tegelijkertijd zit het de band soms een beetje in de weg. Op zijn best is de groep toch als het de klassiekers uit het gipsy repertoire mag spelen zoals het ijzingwekkende Gelem Gelem, het volkslied der Roma’s.

Het Gipsy festival 2013 gaat niet de boeken in als de drukste editie aller tijden. Dat kan vele oorzaken hebben. Van het weer tot de economische malaise.  Maar de belangrijkste lijkt het ontbreken van een grote naam op het affiche. Het blijft lastig om mensen te trekken met sterke, maar ook vrij onbekende acts. Een lastig probleem voor de toekomst, want de bekende acts in het genre zijn dun gezaaid. Je kunt niet ieder jaar Fanfare Ciocarlia of Taraf de Haïdouks op je poster hebben staan.

Tot slot wensen we programmeur en directeur Albert Siebelink, hoe je het wendt of keert toch de belangrijkste man achter het festival, van harte beterschap toe. Na een val van zijn fiets moest hij het festival noodgedwongen vanuit het ziekenhuis volgen. Hopelijk is hij er in 2014 weer bij.

Lees ook het verslag van dag 1!

Pauni Orkestar

Het Melk & Honing project van het Pauni Trio brengt bijvoorbeeld Bulgaarse polyfone vrouwenzang samen met Nederlandse teksten van onder andere Jan Rot. De drie dames spelen vandaag samen met niet de minsten. Saxofonist Akos Laki (Carlama Orkestar), Jasper de Beer (Amsterdam Klezmer Band), Kay Krijnen (Amariszi, Di Gojim) Bokkie Vink (STriCat) en Jan Wolring. Een band om u tegen te zeggen. Het optreden, waarin ook het Oud-Nederlandse lied een plek heeft, vindt nog plaats onder het genot van een heerlijk zonnetje. De drie dames zijn volop bezig geld bij elkaar te  sprokkelen voor het maken van een cd met dit materiaal. Informatie over hoe u ze kunt steunen, vindt u op www.paunitrio.nl  

Mafiasko Taxi

Het internationale Mafiasko Taxi (a.k.a. Tuijana Tango) wordt geleid door Jelena Milusic, een Bosnische zangeres die niet op haar mondje is gevallen. Haar temperamentvolle voordracht, waarbij ze hier en daar een kledingstuk verliest, zit vol vuur en geldingsdrang. De band gaat, misschien wel opgehitst door Milusic, helaas muzikaal af en toe een tikje over de kop. Jammer, want dat de heren kunnen spelen is zeker.

Di Goijm brengt instrumentale en Nederlandstalige muziek met balkan- en klezmerinvloeden. De band bestaat al sinds 1988 en dat is te horen. Volledig op elkaar ingespeeld hopsen ze door hun repertoire. Vooral de nummers van hun laatste plaat Moskou-Odessa vallen positief op. Van de Mikst Grill van Di Gojim lusten wij nog wel een portie.

De Shtetl Band Amsterdam brengt Joodse volksmuziek in al zijn verschijningsvormen. Van Bulgarije tot Amsterdam. Van hedendaagse klezmer tot eeuwenoude Oost-Europese deuntjes. Af en toe een tikje statisch op het podium, maar muzikaal  dik op orde. Jammer dat het steeds kouder begint te worden op  het festivalterrein.

Balcony Players

Meer podiumspektakel krijgen we van Balcony Players die ook op Bevrijdingsfestival Brabant al indruk op ons maakten. Het reizende gezelschap bestaande uit diverse nationaliteiten heeft twee prachtige Nederlandse frontvrouwen in huis die het publiek helemaal wild weten te krijgen. Muzikaal bevinden we ons weer in Oost-Europa, hoewel er hier en daar ook zijsprongetjes worden gemaakt.

KAL uit Servië heeft het na het vrolijke optreden van The Balcony Players best moeilijk om het publiek mee te krijgen met hun stevige balkanrock. Het wil maar niet helemaal los komen. De toeschouwers smullen duidelijk meer van de uptempo krakers met folkinvloeden dan van de stevige rockers, die eerlijk gezegd ook niet allemaal even sterk zijn. Nog noemenswaardig. In ‘Gadjo-dj’, een nummer van hun aankomende nieuwe album, nemen ze zonder DJ Shantel en zijn balkan dj’ende collega’s op de hak.

Bij de afsluiter van dag 1, het bonte Belgisch-Franse gezelschap Orchestre International du Vetex, is het weer een groot feest. Dampend, zwetend en hossend gaan we de avond in. Balkanfanfare lijkt toch de beste manier om een dag Gipsyfestival af te sluiten en dit orkest komt dicht in de buurt bij grootheden uit Oost-Europa.

Verder naar het verslag van dag 2!

Met onder andere de toevoeging van reggaeveteraan Maxi Priest, Juan Magan en KiT is het programma van het Afro-Latino festival in het Belgische Bree nagenoeg compleet.

Hieronder een overzicht van alle namen:
(vet gedrukt = nieuw)

Vrijdag 28 juni: Tego Calderon – Popcaan – T-Vice – Tambours du Bronx – Manolito y su Trabuco – Otros Aires – Checkpoint Guanebana – Black Bazar – Kuenta i Tambu – Buscemi – Sabena + aangevuld met meerdere DJ’s en soundsystems

Zaterdag 29 juni: Prince Royce – Juan Magan – Gente de Zona – T-Vice – Romain Virgo – Ebo Taylor – Tromboranga - Meta & The Cornerstones – Yuniel Jimenez – Jungle by Night – Hot Water + aangevuld met meerdere DJ’s en soundsystems

Zondag 30 juni: Maxi Priest – Adalberto Alvarez – Fatoumata Diawara – Jamaram – DJ Tudo & sua Gente de todo Lugar – Katchafire – Flavia Coelho – La Makina del Karibe – DJ Lass + aangevuld met meerdere DJ’s en soundsystems

De namen van de DJ’s en soundsystems alsook het programma van de randanimaties wordt via de website later bekend gemaakt. Kijk voor kaarten en meer informatie op www.afro-latino.be