Europalia.Brasil

© von Martius, Hist. nat. palm., National Botanic Garden of Belgium Collections, photo V. Everarts

Geplaatst op 17 oktober 2011

Te zien van 20 oktober 2011 tot en met 12 februari 2012

De expositie Terra Brasilis in het ING Cultuurcentrum in Brussel laat de wisselwerking tussen Europa en Brazilië zien in de ontdekking, de waardering en de exploitatie van de Braziliaanse fauna en flora.

De bijzondere interactie tussen de natuur en de twee continenten  is terug te vinden itekeningen, schilderijen, beeldhouwwerken, kunst- voorwerpen en edelsmeedwerk.

Ook de wetenschappen, de aardrijkskunde, de cartografie, de etnografie, de botanica, de zoölogie en de geneeskunde leveren hun bijdrage in de vorm van boeken, rariteitenkabinetten en verzamelingen, expedities en natuurhistorische musea en dit zowel in Europa als in Brazilië.

De expositie bestrijkt 400 jaar geschiedenis vanaf de ontdekking van Brazilië door Portugal over de Hollandse periode, de Duitse, Franse, Italiaanse en Portugese expedities en de lange, koloniale geschiedenis tot het 19de-eeuwse Braziliaanse keizerrijk en de prille stappen van de republiek.

Terra Brasilis belicht verschillende aspecten en gaat daarbij uit van een aantal thema’s. De grote ontdekkingen en expedities waar de wetenschappelijke benadering met de tijd steeds meer ontwikkeld wordt. De planten en vruchten met hun verschillende toepassingen : kalebassen en zaden voor muziekinstrumenten, katoen voor kleren of hangmatten, de in Europa gretig onthaalde ananas en de lekkernijen gemaakt van massaal geproduceerd rietsuiker.

Joseph Léon Righini-House on the banks of the Anil River,1862©Romulo Fialdini

Koffie, cacao, tabak, maniok, maïs en medicinale planten, verwerkt in cosmetica en geneesmiddelen. Alomtegenwoordige vogels, zoogdieren en vissen : gezelschapspapegaaien, de toekan als versiering op de mantel van de keizer, kolibries op hoeden, veren op pijlen en wapens, gordeldieren, miereneters, jaguars waarop gejaagd wordt omwille van hun pels, schildpadden, walvissen en krabben. Verschillende houtsoorten, edele metalen, water en aarde komen in heel wat kunstwerken aan bod…

De tentoongestelde werken komen zowel uit privéverzamelingen als uit de nationale musea van São Paulo, Rio de Janeiro, Belo Horizonte, Salvador, Recife en uit Europese musea zoals het Louvre, het Nationalmuseet van Kopenhagen en de nationale musea van Portugal en België.

Een centraal aandachtspunt is de kwetsbaarheid van deze natuurlijke rijkdommen en de duurzame exploitatie ervan ; deze kwestie wordt in de tentoonstelling en de catalogus niet uit de weg gegaan.

Eduard Hildebrandt-Landscape with negroes,1845©Romulo Fialdini

Ecole hollandaise, Jeune homme avec une coiffe de plumes amazonienne, XVIIe siècle © Jaap Polak, Amsterdam

Georg Marcgraf-Brasilia qua parte paret Belgis,1647©Sergio Guerini

IX Jogos Indigenas Bororo©Mário Vilela

Geplaatst op 14 oktober 2011

Te zien van 14 oktober tot en met 19 februari 2012

BRUSSEL – In de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel is in het kader van Europalia.Brasil de tentoonstelling Indios no Brasil te zien. De oneindige diversiteit van de indianen in Brazilië staat centraal. en fascinerende en onbekende wereld wordt ontsluierd door verrassende voorwerpen voor dagelijks en sacraal gebruik waaronder weelderige pluimenkronen maar ook aardewerk, maskers en muziekinstrumenten.

© MAS Etnografische verzamelingen-Foto Hugo Maertens

Van de Atlantische kust tot aan de uiterste grenzen van het Amazonegebied is er in Brazilië een sterke aanwezigheid van inheemse volkeren met diverse culturen en artistieke tradities. Het karakter en de eigenheid van de inheemse levenswijzen blijkt uit de creatie en de uitvoering van kunstwerken met een grote esthetische verfijndheid. Het gaat om voorwerpen in diverse materialen, maar ook om mythische verhalen, muziek en dansen die verbonden zijn met rituelen of met het dagelijkse leven. Deze creaties hebben evenveel verschijningsvormen als er volkeren zijn. Ze nodigen mensen uit tot een dialoog met andere denk- en actiesferen en vormen in dat opzicht een essentieel middel om kennis, sociale waarden en een kijk op de wereld over te brengen.

De tentoonstelling Indios no Brasil in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis brengt voorwerpen samen uit diverse autochtone culturen en uit verschillende periodes. Ze toont ook een selectie van eigentijdse en twintigste-eeuwse werken. De tentoongestelde stukken komen uit de belangrijkste antropologische musea van Brazilië, waaronder het Museu Nacional – UFRJ en het Museu do Índio – FUNAI in Rio de Janeiro, het Memorial de povos indigenas – GDF in Brasilia, het Museu Paraense Emilio Goeldi – MCTI in Belém (Pará) en het Museu d’archeologia et d’ethnologia – USP in São Paulo.

De 290 voorwerpen uit de collecties van deze Braziliaanse musea werden in de eerste plaats gekozen om de diversiteit, representativiteit, complexiteit en actualiteit in het licht te stellen van de artistieke uitdrukkingsvormen van de inheemse Braziliaanse volkeren. Ze belichten een wereld met inheemse objecten die worden gebruikt in dagelijkse handelingen of op rituele momenten, of die bestemd zijn voor de handel.

©Carlos Fausto Moleques flechando

Ze zijn gemaakt met lokale grondstoffen of industriële materialen. Er worden daarnaast ook videoreportages getoond gemaakt door inheemse mensen en etnografen, en contextfoto’s.

De tentoonstelling nodigt de bezoeker uit te ontdekken hoe belangrijk het lichaam en lichamelijkheid in de inheemse samenlevingen is als middel om tegenstellingen uit te drukken: vrouwelijk-mannelijk, kind-volwassene, levend-niet-levend, menselijk-niet-menselijk… Het zijn tegenstellingen die uit de structuur van het lichaam blijken, maar die ook naar voren treden in de materiële productie, omdat ook zij ‘lichamen’ vormt, zij het van een andere aard. We hebben dan ook een poging gedaan om de reflectie op gang te brengen over de interne en externe verschillen bij de inheemse culturen en hun materiële expressievormen, en om te tonen hoe belangrijk deze volkeren in Brazilië waren en vandaag nog altijd zijn.

Bron: Europalia.Brasil en Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis.