Retrospectief Japanse filmmaker Sai Yoichi
Themaprogramma op IFFR 2010 over de films van deze veelzijdige Japanse regisseur
HSAI Yoichi (1949, Nagano) is een grote naam in de Japanse filmwereld. Hij heeft zeventien speelfilms en een korte film gemaakt, en is tegenwoordig voorzitter van de Japanse Directors Guild. Het Internationaal Film Festival Rotterdam toont begin februari 2010 maar liefst veertien films van de regisseur.

Mosquito on the tenth Floor (1983)
Duur: 108 minuten
Te zien op:
Maandag 1 Februari in Cinerama 7 om 12.30 uur
Dinsdag 2 februari in Cinerama 7 om 22:30 uur

In Sai’s eerste film speelt ex-rocker Uchida een labiele, alcoholistische politieagent in Tokio die wordt geminacht door zijn vrouw en dochter. Zijn leven draait in een kringetje en hij kropt zijn woede op, die zich af en toe uit in uitbarstingen van geweld tegen vrouwen en onbekenden.
Sinds de jaren tachtig is de acteerambitie van de voormalige rockster Uchida Yuya menig regisseur fataal geworden, maar dat geldt niet voor Sai Yoichi. In Sai’s eerste film speelt Uchida een gevaarlijk labiele politieagent in Tokio die veel te veel drinkt. Z’n ex-vrouw veracht hem, z’n dochter geneert zich voor hem (behalve als ze iets van hem wil), en hij gaat zich meer en meer identificeren met een verslindend monster uit een computerspel. De woede bouwt zich in hem op en komt af en toe naar buiten in uitbarstingen van geweld tegen vrouwen, agressie tegen onbekenden en uiteindelijk in een destructieve, zinloze en asociale daad. Sai laat subtiel zien dat de man voornamelijk in een fantasiewereld leeft; ook zien we een kort optreden van ‘Beat’ Takeshi (als bookmaker) en weten we weer hoe een computerscherm eruitzag voordat Windows bestond.

Sex Crime (1983)
Duur: 77 minuten
Te zien op:
Maandag 1 februari in Pathé om 16.15 uur
Dinsdag 2 februari in Cinerama om 19.45 uur

In Sai’s enige, maar bovengemiddelde bijdrage aan het softe seksgenre van de ‘roman porno’, het oefenterrein van een hele generatie nieuwe regisseurs, volgen we het kortstondig bestaan van een vrolijke ménage à trois. Drie mensen trekken zich terug uit de wereld om hun eigen erotische droom na te jagen.
In 1972 probeerde Japans oudste filmproductiebedrijf Nikkatsu een bankroet af te wenden door een doorstart te maken als producent van seksfilms. Nikkatsu bedacht het nieuwe genre ‘roman-porno’ (romantische pornografie) en dat werd het oefenterrein van een hele generatie nieuwe regisseurs. De enige bijdrage van Sai Yoichi aan dit genre had een andere insteek dan de meeste roman-pornofilms uit de stal van Nikkatsu. Tegen de achtergrond van financiële manipulaties en onrust in de fabrieken laat Sex Crime de ontwikkeling en het kortstondig bestaan zien van een vrolijke ménage à trois - en dat zonder terug te vallen op afgezaagde beelden van de lesbische liefde die bij dit genre horen. Om de film echt te waarderen, moet je eigenlijk weten wat andere regisseurs ervan bakten, maar zelfs wie onbekend is met het genre kan genieten van het verhaal over drie mensen die zich terugtrekken uit de wereld van werk, politiek en verplichtingen om hun eigen erotische droom te beleven.

Let him Rest in Peace (1985)
Duur: 103 minuten
Te zien op:
Dinsdag 2 februari in Pathé om 22.00 uur
Woensdag 3 februari in Cinerama 6 om 19.45 uur

Laconiek van toon en gefilmd in een prachtige visuele stijl, zien we hoe hoofdrolspeler Fuji Tatsuya (de ster van L’empire des sens) terugkeert naar zijn geboortestreek aan de kust om het op te nemen tegen een yakuzabaas. Al doende charmeert hij jongemannen, laat een geharde vrouw ontdooien en ramt wat koppen tegen elkaar.
De uitgever Kadokawa Haruki drong in de jaren tachtig de Japanse filmindustrie binnen met een reeks zwaar gepromote filmbewerkingen van succesromans van z’n eigen uitgeverij. De meeste van deze films verdwenen binnen weer snel in de vergetelheid. De enige film die Sai voor Kadokawa heeft gemaakt, is echter nog steeds interessant. Het verhaal kan bijna niet gewoner: Shindo (Fuji Tatsuya, de hoofdrolspeler uit L'empire des sens, 1976) keert terug naar het achterlijke dorp aan de kust waar hij vandaan komt om een oude rekening te vereffenen met yakuzabaas Sakaguchi. Ondertussen bewerkt hij een jongen en een ontvankelijke jongeman met z’n charmes, zorgt hij dat een vrouw die alles al heeft gezien weer zin krijgt in het leven, deelt wat klappen uit en onthult de harde waarheid over citroenen. Wat de film zo bijzonder maakt is de fantastische manier waarop alles in beeld is gebracht en de laconieke toon die goed aansluit bij een ongewone, climactische wending in de film.

Via Okinawa (1989)
Duur: 111 minuten
Te zien op:
Dinsdag 2 februari in Cinerama 7 om 14.45 uur
Woensdag 3 februari in Cinerama 7 om 22.15 uur

Ten tijde van de Vietnamoorlog kreeg de economie van Okinawa een oppepper door de toevloed van Amerikaanse troepen en kwamen er vele kroegen en nachtclubs. Met veel energie presenteert Sai een stormachtige romance tussen een plaatselijke rocker en de dochter uit een gemengd Amerikaanse-Okinawaans huwelijk.
Sai’s eerste film over Okinawa speelt ten tijde van de Vietnamoorlog in de jaren zestig, toen het eiland één gigantische Amerikaanse legerbasis was. In die tijd kwam er enige verbetering in het leven van de oorspronkelijke bewoners van Okinawa, die al jaren geteisterd werden door armoede, malaria en ondervoeding; door de grote toevloed van Amerikaanse troepen kreeg de economie een oppepper en ontstond er een netwerk van kroegen en nachtclubs om in de behoeften van jonge Amerikanen te voorzien. De film is gebaseerd op een roman van Tonegawa Yutaka en gaat over de beginnende rockzangeres Eri, dochter van een Amerikaanse soldaat en een Okinawaanse vrouw, en haar stormachtige romance met Sachio, de voorman van een plaatselijke rockgroep. Vanwege het bezielende spel (vooral van ex-rocker Ishibashi, de latere ster in Audition van Miike), de geweldige decors en het adembenemend vertoon van energie, is dit een echte knaller.

All under the Moon (1993)
Duur: 109 minuten
Te zien op:
Woensdag 3 februari in Pathé 6 om 16.15 uur
Vrijdag 5 februari in Pathé om 16.30 uur

Sai’s doorbraakfilm schildert een tragikomisch fresco van het leven van Aziatische immigranten in Tokio: de afzetterijen en valkuilen, het subtiele Japanse racisme, de voortdurende dreiging van deportatie. In deze eerste echt ‘vuige’ film over immigranten-arbeiders in Japan onderzoekt Sai de duistere kant van de Japanse voorkomendheid.
Sai’s doorbraakfilm werd door recensenten in het blad Kinema Junpo uitgeroepen tot Beste Japanse Film van 1993. Het is een tragikomisch fresco van het leven van Aziatische immigranten in Tokio: de afzetterijen en valkuilen, het subtiele Japanse racisme, de voortdurende dreiging van deportatie. De goedmoedige Koreaans-Japanse taxichauffeur Chung Nam (Kishitani Goro) laat het alledaagse racisme van zijn collega's en klanten van zich afglijden. Het enige wat hem beweegt is zijn hartstocht voor de Filippijnse Connie (Rita Moreno) die als barmeisje in het ‘café’ van zijn moeder werkt. Connie heeft echter haar eigen ambities, moeder ziet hem liever met een Koreaanse en dan gaat Chungs Koreaanse en snel op de maatschappelijke ladder stijgende baas ook nog failliet... Nooit eerder had een film zich zo onverbloemd beziggehouden met immigranten-arbeiders in Japan, tot en met woorden en uitdrukkingen die nog nooit in een Japanse film te horen waren. Sai richt een zoeklicht op de duistere kant van de Japanse voorkomendheid.

MARKS (1995)
Duur: 139 minuten
Te zien op:
Woensdag 3 februari in Pathé 6 om 19.15 uur
Donderdag 4 februari in Pathé 6 om 10.45 uur
Vrijdag 5 februari in Pathé 6 om 13.30 uur

De jonge Mizusawa overleeft de collectieve zelfmoord van zijn familie, maar wordt vervolgens in een inrichting seksueel misbruikt. Een tweede verhaallijn gaat over een reeks identieke, maar schijnbaar op zich staande moorden in Tokio, waarbij het politieonderzoek te lijden heeft onder interne strubbelingen.
Sai’s bewerking van een roman van Takamura Kaoru heeft twee verhaallijnen, die echter wel samenkomen. De ene lijn volgt de jongeman Mizusawa, die 19 jaar geleden de collectieve zelfmoord van zijn familie op Mount Kitakade overleefde, maar vervolgens seksueel werd misbruikt in een psychiatrische inrichting. De andere lijn draait om een reeks identieke, maar schijnbaar op zich staande moorden in Tokio: eerst wordt een yakuza dood aangetroffen in een deftige woonwijk, vervolgens duikt het lijk van een ambtenaar van Justitie op in een minder deftige buurt. Beiden hebben een kleine, maar dodelijke wond in de schedel. Het politieonderzoek, waar einzelgänger Aida Yuichiro bij betrokken is, heeft zwaar te lijden onder interne strubbelingen, waardoor een derde moord niet kan worden voorkomen, hoewel blijkt dat alle slachtoffers iets te maken hadden met een bepaalde advocaat.

Gohatto (1999)
Duur: 100 minuten
Te zien op:
Donderdag 4 februari in Cinerama om 09.30 uur
Vrijdag 5 februari in Pathé 6 om 10.45 uur

De van oorsprong Koreaanse regisseur Sai speelt de leider van een Japanse militie van samoerai in deze film van Oshima Nagisa (voor wie Sai als assistent-regisseur had gewerkt bij L’empire des sens), met Kitano Takeshi als zijn tweede man. Oshima onderzoekt het gevaar van begeerte, opgewekt door een mooie nieuwe rekruut wiens komst tot homoseksuele spanningen leidt.
Met zijn enige optreden als acteur lost Sai een ‘schuld’ in bij Oshima, die hem op weg hielp door hem tot zijn assistent-regisseur te benoemen bij L’empire des sens. Sai speelt de leider van de Shinsen-gumi, een militie van samoerai in Kyoto in de jaren 1860 die berucht waren omdat ze hun eigen oprichter in het geheim hadden afgezet en homoseksualiteit tolereerden. Door deze rol te geven aan een etnische Koreaan en diens tweede man te laten spelen door de al evenzeer met de arbeidersklasse geassocieerde Kitano Takeshi, provoceert Oshima eens te meer, maar beide regisseurs brengen het er uitstekend vanaf. De plot van de film draait om een mooie nieuwe rekruut wiens komst tot homoseksuele spanningen en rivaliteit in de kazerne leidt, waardoor ‘problemen’ ontstaan die niet kunnen worden genegeerd. Oshima sluit zijn loopbaan af zoals hij die begonnen is, met een verslag van de ‘revolutionaire’ kracht van seksualiteit en het gevaar van begeerte. Sakamoto Ryuichi schreef voor deze film ook nog eens zijn allerbeste filmmuziek.

The Pig’s Retribution (1999)
Duur: 118 minuten
Te zien op:
Woensdag 3 februari in Pathé 6 om 22.00 uur
Donderdag 4 februari in Pathé 6 om 13.30 uur
Zaterdag 6 februari in Cinerama 3 om 14.45 uur

Sai’s tweede film over Okinawa is sexy en even grappig als triest. Een maagdelijke jongen reist met drie hoeren naar een eilandje om de daar aangespoelde en inmiddels door de zon gebleekte beenderen op te halen van zijn vader, die hij nooit heeft gekend.
Sai’s tweede film over Okinawa speelt zich grotendeels af op het eilandje Maja-jima. De maagdelijke 19-jarige Shokichi komt de daar aangespoelde en inmiddels door de zon gebleekte beenderen van zijn vader Shoji ophalen, die hij nooit heeft gekend. Shokichi wordt vergezeld door drie hoeren die het als een vakantiereisje zien - tot ze allemaal worden geveld door voedselvergiftiging, waarschijnlijk als gevolg van het eten van bedorven varkenslever. Varkens spelen in dit verhaal een al even grote rol als in de mythologie van Okinawa, waarin zij het vermogen hebben om de zielen van mensen te stelen. Zonder te hameren op politieke aspecten, duikt Sai opgewekt op alles wat cultuur van Okinawa kenmerkend en uniek maakt. Shokichi’s éducation sentimentale blijkt meer te gaan over het ontdekken van zijn afstamming dan over seksuele inwijding. De film is even sexy en grappig als triest.

Doing Time (2002)
Duur: 93 minuten
Te zien op:
Zaterdag 30 januari in Pathé 5 om 16.00 uur
Maandag 1 februari in Pathé 1 om 11.00 uur
Zaterdag 6 februari in Cinerama 5 om 09.30 uur

Sai bewerkte op ingehouden wijze Hanawa Kazuichi’s autobiografische manga over zijn drie jaar gevangenisstraf wegens het verzamelen van namaakwapens en het deelnemen aan nagespeelde veldslagen. Sai concentreert zich op de dagelijkse routine in de gevangenis en zet de humor van het origineel extra aan.
Bewerking van Hanawa Kazuichi’s autobiografische manga over zijn drie jaar in de Hikada-gevangenis wegens het ‘overtreden van de wet op explosieven’. (Hij verzamelde namaakwapens en nam deel aan nagespeelde veldslagen.) Sai zette de humor van het origineel extra aan, maar weerstond de verleiding om geweld, melodrama of onnodige lichaamssappen toe te voegen. Hij houdt zich aan de hoofdstukindeling van het boek en bekijkt de dagelijkse routine en codes van het gevangenisleven vanuit de cel die Hanawa met vier andere ‘geharde criminelen’ deelt: maaltijden, de was doen, in bad gaan, sporten, schoonmaken en het maken van houders voor papieren zakdoekjes in de werkplaats. Voor Hanawa (Yamazaki Tsutomu, bekend door zijn rol in Tampopo, die hier heel ingehouden acteert) beleeft zijn moment van openbaring tijdens een periode van eenzame opsluiting. De ironie bij dit alles is dat deze kalme enclave een toevluchtsoord is, ver van de conflicten die in alle andere films van Sai aan de orde komen.

Quill (2004)
Duur: 100 minuten
Te zien op:
Donderdag 4 februari in Luxor om 22.15 uur
Vrijdag 5 februari in Cinerama om 17.00 uur
Zaterdag 6 februari in Cinerama 3 om 22.30 uur

Deze ontroerende biopic over een blindengeleidehond weet elk vals sentiment te vermijden, was een grote hit in Japan en won meerdere prijzen voor ‘Beste Regisseur’. Zowel volwassenen als kinderen kunnen genieten van dit verhaal over een labrador en zijn verbitterde, knorrige nieuwe baasje. Deze ontroerende biopic over een blindengeleidehond was een grote hit in Japan en won meerdere prijzen voor ‘Beste Regisseur’. Quill, zo genoemd vanwege een kenmerkende zwarte vlek op zijn zij, is een labrador retriever die als puppy opvalt omdat hij zoveel rustiger is dan de rest van het nest. Hij wordt opgeleid tot blindengeleidehond en toegewezen aan Watanabe Mitsuru (Kobayashi Kaoru), een verbitterde, knorrige man die voortdurend het geduld van zijn gezin op de proef stelt en aanvankelijk weigert aan te nemen dat een hond de stok kan vervangen die hij altijd heeft gebruikt sinds hij blind werd. De man-hondrelatie houdt echter stand, totdat Watanabe met kanker in het ziekenhuis belandt. Sai weet alle voor de hand liggende valkuilen bij dit onderwerp te vermijden: geen vals sentiment, geen gezwelg in schattigheid, gewoon een heldere uiteenzetting die velen (zowel kinderen als volwassenen) zal weten te ontroeren.

Blood and Bones (2004)
Duur: 144 minuten
Te zien op:
Donderdag 4 februari in Pathé 6 om 16.15 uur
Vrijdag 5 februari in Pathé 6 om 19.00 uur
Zaterdag 6 februari in Luxor om 16.30 uur

In dit epos bekijkt Sai de sociale geschiedenis via één man, een Koreaan die in de jaren twintig naar Japan emigreert en zich omhoogwerkt tot leider van een klein crimineel imperium. Sai brengt op schitterende wijze een verdwenen gemeenschap weer tot leven, waarbij hij indringende vragen stelt over de Koreaans-Japanse identiteit.
Als een soort pendant van The Puppetmaster van Hou Hsiao-Hsien bekijkt Sai de sociale geschiedenis via het leven van één man. Kim Shun-Pei emigreert in 1923 als jongeman van het Koreaanse eiland Jeju (destijds een Japanse kolonie) naar Osaka. Een levenslange angst voor armoede in combinatie met zijn dwangmatige rokkenjagerij en neiging tot geweld maken een monster van hem. Na een geslaagde start met een zaak in viskoekjes werkt hij zich met woekerleningen omhoog tot leider van een klein crimineel imperium.
Sai’s film (gebaseerd op een feitenroman van de Koreaanse schrijver Yan So-Gil, tevens de schrijver achter All Under the Moon) brengt met zijn schitterende opzet en acteerwerk een verdwenen gemeenschap weer tot leven, waarbij Sai indringende vragen stelt over de Koreaans-Japanse identiteit. Is Kim (een maatgevende rol van ‘Beat’ Takeshi) het Darwiniaanse product van zijn omgeving of een psychopaat die juist in deze omgeving kan gedijen?

Soo (2007)
Duur: 123 minuten
Te zien op:
Donderdag 4 februari in Pathé 6 om 19.30 uur
Vrijdag 5 februari in Pathé 6 om 22.00 uur
Zaterdag 6 februari in Cinerama 3 om 20.00 uur

Deze eerste door Sai in Korea gemaakte film is een visueel uitbundige, hard-boiled thriller over wraak. De einzelgänger Soo, opgejaagd door zowel de politie als door gangsters, is op zoek naar zijn eeneiige tweelingbroer van wie hij als klein jongetje werd gescheiden.
Voor zijn eerste in Korea gemaakte film (met zijn naam op z’n Koreaans gespeld als ‘Choi Yang-Il’) keert Sai terug naar zijn ‘hardboiled’ wortels met een thriller over wraak die de meeste recente Koreaanse voorbeelden van dit genre overtreft in visueel gevoel en felheid. Tae-Soo (‘Soo’) is een einzelgänger die wordt opgejaagd door zowel de politie als gangsters, en die al negentien jaar op zoek is naar zijn eeneiige tweelingbroer, die als klein jongetje is ontvoerd. (Als volwassenen worden beide broers gespeeld door Ji Jin-Hee.) Op het moment dat ze eindelijk herenigd worden, wordt Tae-Jin vermoord. Soo wast het lijk van zijn broer, verbergt hem, en neemt vervolgens diens identiteit over; hij was politieman. Dat bedrog werkt net lang genoeg om Soo toegang te verschaffen tot politiedossiers waaruit blijkt dat de kidnapper en moordenaar van Tae-Jin één en dezelfde persoon is. De zwaar aangezette confrontatie bij de climax benadert de intensiteit van een Griekse tragedie.

Contemporary Dining table (2008)
Duur: 21 minuten
Te zien op:
Zaterdag 30 januari in Pathé 5 om 16.00 uur
Maandag 1 februari in Pathé 1 om 11.00 uur
Zaterdag 6 februari in Cinerama 5 om 09.30 uur

Onderdeel van de compilatie ABC: The Short Films. Een briljante schets van de stress, spanningen en generatieconflicten in het hedendaagse gezin. Voorfilm bij Doing Time.

Kamui(2009)
Duur: 120 minuten
Te zien op:
Zondag 31 januari in Pathé 1 om 15.45 uur
Maandag 1 februari in Luxor om 19.30 uur
Dinsdag 2 februari in Pathé 1 om 19.00 uur

Door ninja te worden, heeft Kamui zich ontworsteld aan de armoe van het platteland en de banden van zijn familie, maar nu zoekt hij een vrijheid die in het feodale Japan ondenkbaar is: de vrijheid om zijn eigen leven te leiden. Geweldige ninjafilm.
Er is al tientallen jaren geen fatsoenlijke ninjafilm meer gemaakt, maar deze steekt er met kop en schouders bovenuit. Sai benadert zijn bewerking van een verhaal uit de mangacyclus van Shirato Sanpei als een volksverhaal, compleet met de doorleefde, onverbiddelijke stem van Yamazaki Tsutomu als verteller. Kamui (de fonkelnieuwe ster Matsuyama Kenichi, die ook in Bare Essence of Life van Yokohama Satoko speelt) heeft zich ontworsteld aan de armoe van het platteland en de banden van zijn familie door ninja te worden, maar nu zoekt hij een vrijheid die in het feodale Japan ondenkbaar is: de vrijheid om zijn eigen leven te leiden. Hij belandt in een gebied waar de corrupte Heer Gunbei heerst, sluit een verbond met de visser Hanbei en wordt praktisch gedwongen om zich aan te sluiten bij een stel jagers op haaien. Geheime identiteiten, verraad en dubbelspel vieren hoogtij, meestal ten koste van Kamui.
ionale verkoopagen
Meer info op www.filmfestivalrotterdam.com
Bron: Film Festival Rotterdam
Copyright: www.noborderz.nl