Dat kan je ervaren in de tentoonstelling SONGO: Ritmes van wonen die van 1 april tot 31 oktober in het Afrika Museum in Berg en Dal te bezoeken is. Deze tentoonstelling is gebaseerd op jarenlang antropologisch onderzoek en toont met uniek beeld- en audio-materiaal hoe de Kasena van Noord-Ghana vorm geven aan hun aarden woningen. Het woord songo verwijst zowel naar de woning zelf, als naar de grootfamilie of clan die erin woont. De tentoonstelling verbeeldt het hele maakproces van de woning en laat je ook kennismaken met haar bewoners. In een architectuur die ontstaat zonder plan, tekst of taal, zijn het de dagelijkse handelingen van vrouwen die het huis voortdurend creëren.
LEVENSCYCLUS
Songo toont hoe de materiële vorm van het huis meteen ook de orde en
symboliek weerspiegelt van het lichaam en de wereld die het huis omgeeft.
Kinderen worden geboren in de intieme kamers van de vrouw, doden worden
begraven in de binnenplaats van de woning en maken deel uit van de dagelijkse
woonomgeving van de bewoners. Het leven van de vrouwen speelt zich voornamelijk
af binnen de muren van de woning, terwijl de oudste mannen vertoeven aan
de voorkant van het huis, naast het altaar van de voorouders, waar zij een
oogje in het zeil houden.
De woning is een organisch geheel dat heden en verleden met elkaar verbindt. Het is een plek waar leven en dood samenvallen, waar familiebanden worden gedefinieerd en de band tussen intieme en publieke ruimte of tussen het mannelijke en vrouwelijke vorm krijgt. Elk kind wordt geboren in de binnenste kamer van de woning en trekt van daaruit een steeds wijdere wereld in: naar andere huizen en gemeenschappen, naar de markt, de bar, de stad en naar de wereld achter de horizon van dit agrarisch bestaan. In de tentoonstelling kan de bezoeker deze levenspaden zelf volgen en op die manier de levenscyclus van een Kasena ontdekken.
BEHOUD
VAN IDENTITEIT
De tentoonstelling documenteert ook hoe de huizen en de levens van hun bewoners
vandaag veranderen onder invloed van de stad en de meer globale ‘moderne’
wereld. Zo ontdek je hoe die veranderingen niet hoeven te leiden tot een
verlies van de eigen identiteit. Nieuwe bouwelementen worden op een heel
dynamische manier opgenomen in de bestaande architectuur en lokale praktijken
van wonen leggen hun vormen en betekenissen op aan deze nieuwe elementen.
Copyright: www.noborderz.nl
Foto: Ann Cassiman en Jan Missotten