Leve de president!
Portretdoeken uit Afrika in Tropenmuseum
Te zien van 2 april tot en met 29 augustus 2010

Foto: Mobutu op textiel: '24 juin journee de poisson 20 ans de combat economique'
Democratische Republiek Congo / Democratic Republic Congo

In de tentoonstelling Leve de President! – Portretdoeken uit Afrika stelt het Tropenmuseum een kleurrijke recente Afrikaanse textieltraditie centraal. Meer dan honderd gedenkdoeken tonen tal van hoofdrolspelers uit de recente geschiedenis van het continent. Op de doeken staan portretten van personen die een belangrijke rol hebben gespeeld bij de relatief jonge geschiedenis van meer dan 30 Afrikaanse staten, van Senegal tot Zuid-Afrika. Tal van prominente Afrikanen zijn op textiel vereeuwigd zoals Nkrumah, Mobutu en Mandela, maar ook geliefde bezoekers als Johannes Paulus II en Barack Obama. De expositie is te zien vanaf 2 april tot en met 29 augustus 2010.

In vrijwel alle Afrikaanse landen worden belangrijke mensen en gebeurtenissen geëerd met een speciaal ontworpen doek. Onafhankelijkheidsverklaringen, presidentsverkiezingen, het bezoek van een staatshoofd of een overleden familielid: in kleurrijke patronen worden ze op stof herdacht. De doeken worden op de markt verkocht, of uitgedeeld onder volgelingen, partij- of familieleden. De gedenkdoeken worden doorgaans door vrouwen gedragen als omslagdoek, maar soms ook verwerkt tot T-shirts of kostuums. Zo is in de tentoonstelling Leve de President een kostuum te zien met tientallen beeltenissen van Nelson Mandela. De doeken dienen als propaganda, maar ook als herinnering. Ze worden meestal maar kort gedragen, maar lang bewaard.

NEDERLANDSE ROOTS
Het ontwerpen en drukken van gedenkdoeken voor de Afrikaanse markt begon meer dan 80 jaar geleden. Aan de basis hiervan lag de bloeiende belangstelling voor bedrukt textiel, ontstaan aan het eind van de 20e eeuw toen Europese textielhandelaars de Afrikaanse markt begonnen te verkennen. Hierbij is een bijzondere rol voor Nederland weggelegd: de Helmondse textielfabrikant Vlisco produceert nog steeds de zogenaamde wax-prints voor de Afrikaanse markt. Dit is een druktechniek bedoeld om de Indonesische batiktechniek te imiteren. De vroegste Afrikaanse portretdoeken werden in deze techniek vervaardigd, maar al snel werd overgestapt op de zogenaamde ‘fancyprint’ waarmee je gedetailleerde portretten kan weergeven. De meeste gelegenheidsdoeken worden nu in Afrika zelf vervaardigd.

UNIEKE PARADE
De tentoonstelling in het Tropenmuseum laat meer dan 115 doeken zien uit meer dan 30 landen. Het oudste voorbeeld is gedrukt in 1957, toen Ghana als eerste land in Afrika onafhankelijk werd. De nieuwste exemplaren met onder meer Jacob Zuma en Michael Jackson stammen uit 2009. Gezamenlijk geven ze een overzicht van belangrijke politieke leiders uit onafhankelijk Afrika, maar bieden ook inzicht in de ontwikkeling van nationale identiteiten.

Afrikaanse portretdoeken zijn zowel een aansprekende maar nauwelijks bekende vorm van populaire cultuur en vormen tegelijkertijd een intrigerend sociaal-historisch document. De doeken worden aangevuld met foto’s, filmfragmenten en muziek, en informatie over de belangrijkste afgebeelde personen en gebeurtenissen. De doeken zijn afkomstig uit de collectie van het Tropenmuseum en uit enkele privé-verzamelingen.

PUBLICATIE
Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde Engelstalige publicatie. Een korte tekst geeft de geschiedenis weer van de productie en ontwikkeling van de Afrikaanse gelegenheids- en portretdoeken. Daarnaast worden de meest bijzondere exemplaren uit de tentoonstelling groot afgebeeld. Verkoopprijs €19,50.

Group Masaaivrouwen met kanga’s met het portret van Barack Obama, 2009.
(fotograaf onbekend)

Copyright: www.noborderz.nl